Porażka Gminy Kłomnice przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Rada Gminy Kłomnice podjęła uchwałę, wojewoda ją unieważnił, gmina poszła do sądu, przegrała, następnie poszła do sądu jeszcze wyżej — i przegrała ponownie. Tak zakończyła się sądowa batalia o zgodę na nieodpłatne przejęcie 52 metrów kwadratowych gruntu w Nieznanicach.

Uchwała w sprawie kawałka Nieznanic

Wszystko zaczęło się 29 maja 2025 roku. Rada Gminy Kłomnice podjęła uchwałę nr 83/XV/2025, w której wyraziła zgodę na nieodpłatne nabycie przez gminę nieruchomości należącej do Skarbu Państwa i pozostającej w dyspozycji Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

Przedmiotem całego przedsięwzięcia była działka nr 526/50 położona w Nieznanicach. Powierzchnia: 0,0052 hektara, czyli 52 metry kwadratowe.

Teren rozległości przeciętnego mieszkania miał wkrótce doczekać się zainteresowania wojewody, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a ostatecznie także Naczelnego Sądu Administracyjnego. Polska administracja potrafi bowiem nawet z niewielkiej działki wycisnąć postępowanie o rozmiarach pełnowymiarowego pola uprawnego.

Problem nie dotyczył jednak tego, czy gminie wolno przyjąć nieruchomość. Spór dotyczył tego, kto w gminie był uprawniony do podjęcia decyzji w tej sprawie.

Wojewoda mówi: nieważna

4 lipca 2025 roku Wojewoda Śląski wydał rozstrzygnięcie nadzorcze nr NPII.4131.1.406.2025, którym stwierdził nieważność całej uchwały.

Wojewoda uznał, że Rada Gminy Kłomnice nie była uprawniona do wyrażania osobnej zgody na przejęcie tej nieruchomości. Rada już w 2009 roku przyjęła bowiem uchwałę określającą zasady gospodarowania nieruchomościami gminnymi. W ocenie organu nadzoru, po ustanowieniu tych zasad kompetencja do dokonania konkretnej czynności należała do wójta jako organu wykonawczego.

W dużym uproszczeniu: rada wcześniej określiła zasady gry, a następnie postanowiła jeszcze osobiście wejść na boisko i rozegrać konkretną akcję. Wojewoda uznał, że podział ról w gminie nie jest jedynie niezobowiązującą sugestią.

Uchwała została więc wyeliminowana z obrotu prawnego. Gmina mogła w tym miejscu uznać stanowisko nadzoru, przeanalizować własne zasady gospodarowania nieruchomościami i wybrać prawidłową drogę postępowania.

Gmina rusza do Gliwic

Gmina Kłomnice nie zgodziła się z rozstrzygnięciem wojewody i 30 lipca 2025 roku wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Następnie 25 września 2025 roku Rada Gminy podjęła uchwałę nr 97/XVIII/2025, w której postanowiła wnieść skargę oraz zatwierdziła czynność jej wcześniejszego wniesienia. Najpierw zatem skarga została złożona, a niespełna dwa miesiące później rada oficjalnie zatwierdziła, że należało ją złożyć. Chronologia może i osobliwa, ale najwyraźniej urzędowo oswojona.

W skardze gmina przekonywała, że wojewoda niewłaściwie rozdzielił kompetencje pomiędzy radę a wójta. Zdaniem gminy nieodpłatne przejęcie nieruchomości od Skarbu Państwa było czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a zatem wymagało osobnej zgody rady.

Gmina argumentowała również, że uchwała z 2009 roku odnosiła się do gospodarowania nieruchomościami na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem działka w Nieznanicach miała zostać przekazana na podstawie przepisów dotyczących gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

Według gminy nie było to zwykłe nabycie ani darowizna, lecz szczególna umowa nieodpłatnego przekazania. Skoro więc stare zasady nie regulowały wyraźnie takiej formy przejęcia, potrzebna była nowa, indywidualna uchwała rady.

Argumentacja zajęła kilka stron. Działka nadal miała 52 metry kwadratowe.

W skardze ostrzegano nawet, że stanowisko wojewody może stworzyć „niebezpieczny precedens”, prowadzący do nieważności czynności prawnych. Spór o skrawek gruntu został więc wyposażony w ciężar gatunkowy właściwy sprawom, od których mogły zależeć przyszłe losy samorządności terytorialnej.

Gliwice nie podzieliły obaw

27 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydał wyrok w sprawie o sygnaturze II SA/Gl 1141/25.

Sąd oddalił skargę Gminy Kłomnice.

WSA nie podzielił zatem stanowiska, że wojewoda bezprawnie unieważnił uchwałę. Rozstrzygnięcie nadzorcze pozostało w mocy, a argumentacja gminy — mimo rozróżnienia pomiędzy darowizną, nabyciem i szczególną umową przekazania — nie doprowadziła do odzyskania przez uchwałę utraconej ważności.

Na tym etapie gmina miała już odpowiedź wojewody oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Można było uznać, że zagadnienie zostało przeanalizowane wystarczająco gruntownie.

Ale skoro drabina sądownictwa administracyjnego ma jeszcze jeden szczebel, należało najwyraźniej sprawdzić również jego wytrzymałość.

Kierunek: Naczelny Sąd Administracyjny

Gmina Kłomnice wniosła skargę kasacyjną. Sprawa wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 19 lutego 2026 roku i otrzymała sygnaturę I OSK 241/26.

NSA rozpoznał ją 9 czerwca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej. W składzie orzekającym znaleźli się sędziowie Karol Kiczka, Piotr Niczyporuk oraz Agnieszka Miernik.

Rezultat całej wyprawy do Warszawy da się streścić w trzech słowach:

Oddalono skargę kasacyjną.

Wyrok jest prawomocny. Gmina Kłomnice przegrała więc najpierw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, a następnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego pozostało w mocy, natomiast uchwała nr 83/XV/2025 została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.

Dwa sądy później

Sprawa nie rozstrzygała o tym, czy przejęcie działki w Nieznanicach było korzystne dla mieszkańców. Nie oznacza również, że sama nieruchomość nie mogła zostać nabyta przez gminę. Sądy rozstrzygały o legalności uchwały oraz o podziale kompetencji pomiędzy radę gminy i wójta.

Ostateczny wynik jest jednak jednoznaczny: stanowisko forsowane przez Gminę Kłomnice nie obroniło się w żadnej z dwóch instancji sądownictwa administracyjnego.

Najpierw rada podjęła uchwałę. Potem wojewoda wyjaśnił, że rada nie powinna była jej podejmować. Następnie WSA potwierdził stanowisko wojewody. Na końcu NSA potwierdził wynik postępowania przed WSA.

Do ustalenia, kto może zdecydować o przejęciu 52 metrów kwadratowych ziemi, potrzebne były zatem: dwie uchwały Rady Gminy Kłomnice, rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody, skarga do WSA, wyrok w Gliwicach, skarga kasacyjna i prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Działka pozostała niewielka. Tylko sprawa zdążyła urosnąć.

Źródła

1. Uchwała nr 83/XV/2025 Rady Gminy Kłomnice z 29 maja 2025 r.

2. Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z 4 lipca 2025 r., nr NPII.4131.1.406.2025.

3. Skarga Gminy Kłomnice z 30 lipca 2025 r. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego.

4. Uchwała nr 97/XVIII/2025 Rady Gminy Kłomnice z 25 września 2025 r.

5. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 listopada 2025 r., sygn. II SA/Gl 1141/25.

6. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2026 r., sygn. I OSK 241/26.

fot. okładki: Autorstwa Adrian Grycuk - Praca własna, CC BY-SA 3.0 pl, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=92295108